ENERGIA ATOMOWA
Aktualności tematyczne
"Kroniki "
Jego życie stało się podstawą powieści, a następnie opery. Był najstarszym członkiem ruchu oporu na terytorium Białorusi. Dziadek Talasz stał się legendą, bohaterem ludowym i symbolem walki. Jak rozpoczęła się historia nieugiętego Białorusina? Opowiadamy o tym w projekcie BELTA „Kroniki”.
Wasilij Talasz urodził się 25 grudnia 1844 roku we wsi Belka w powiecie petrikowskim w obwodzie homelskim w rodzinie chłopskiej. Jego ojciec całe życie pracował na roli, ale nie był w stanie przeznaczyć ziemi dla syna. Wasilij wyjechał do sąsiedniej wsi Nowosiełki.
- Był rekrutem. W Imperium Rosyjskim rekruci z ludności wiejskiej byli zaliczani do stanu wojskowego i obowiązkowo uczono ich czytania i pisania. A kiedy odchodzili z regularnej armii i przechodzili do rezerwy, ponownie pozostawali przez pewien czas członkami stanu wojskowego. Później, kiedy w 1874 roku wprowadzono powszechny pobór do wojska, osoby zmobilizowane nie należały już do stanu wojskowego. Stan wojskowy pełnił między innymi funkcję wojskowo-policyjną, administracji wiejskiej, niższych stopni. Nie wykluczam, że dziadek Talasz należał do tej grupy. Istnieją dowody, że był on właśnie rekrutem, dlatego był piśmienny, posiadał gospodarstwo i jednocześnie zajmował się rybołówstwem. Było to typowe dla byłego rekruta – powiedział dziekan wydziału historycznego BUP, profesor, doktor nauk historycznych Aleksander Kochanowski.
Talasz otrzymał wykształcenie podstawowe, ukończył co najmniej kilka klas. Najprawdopodobniej brał udział w wojnie rosyjsko-tureckiej.
- Wielu pochodzących z Białorusi, którzy służyli w armii rosyjskiej, brało udział w wojnie. Nawet bohater wojny rosyjsko-tureckiej, generał Gurko, miał w rzeczywistości białoruskie korzenie. Dziadek Talasz, według wszystkich informacji, nie otrzymał żadnych odznaczeń, ale brał udział w wojnie. Była ona dość ciężka. Po wojnie najprawdopodobniej zajmował się rolnictwem i rzemiosłem, jak zwykły białoruski chłop, poleszuk. Istnieją dowody, że wstawał rano i łowił ryby na sprzedaż. To znaczy, że jego życie przebiegało jak życie zwykłego człowieka. Prawdopodobnie dziadek Talasz nie należał do chłopów pańszczyźnianych, ponieważ był staroobrzędowcem, a oni z reguły nie byli chłopami pańszczyźnianymi. Nie sądzę, aby dotknęły go jakieś społeczne kataklizmy, ruchy.
W 1919 roku rozpoczęła się wojna polsko-sowiecka. Talasz szybko zrozumiał, że od nowych władz nie ma co oczekiwać czegoś dobrego.
Wojna polsko-sowiecka w latach 1919-1921 to konflikt zbrojny między Rosją Sowiecką a Polską. Główną przyczyną wojny były spory terytorialne i różne wyobrażenia o przyszłym układzie Europy Wschodniej po rozpadzie Imperium Rosyjskiego. Polska miała roszczenia terytorialne do ziem, które wcześniej wchodziły w skład dawnej Rzeczypospolitej. Strona radziecka dążyła do rozszerzenia swoich wpływów. Wojna zakończyła się podpisaniem traktatu pokojowego w Rydze w 1921 roku.
- Dziadek Talasz znany jest przede wszystkim z tego, że w dość podeszłym wieku, jako człowiek o fenomenalnych zdolnościach organizacyjnych, zdołał sformować oddział partyzancki do walki z polskimi okupantami na terytorium Białorusi w okresie wojny polsko-sowieckiej - dodał docent katedry historii Białorusi nowożytnej i najnowszej Wydziału Historycznego BUP Witalij Makarewicz.
Talasz uciekł do lasu i spotkał się tam z dowódcą Armii Czerwonej, któremu wcześniej pomagał. W tym czasie Wasilij Isaakowicz otrzymał swój przydomek Dziadek Talasz. Miał ponad 75 lat. W swoim sędziwym wieku mężczyzna mógł nadal zajmować się domem i gospodarstwem i nie angażować się w żadną walkę. Ale wybrał inną drogę.
- Co go do tego skłoniło? Próbowano odebrać mu to, co zdobył swoją pracą. I oczywiście nie mógł tego znieść, wystąpił przeciwko polskiej policji, polskim władzom. Do działania skłoniła go niesprawiedliwość. Nie był sam, więc szybko utworzył cały oddział i stanął na jego czele. Według relacji potomków Wasilij Isaakowicz był bardzo silnym człowiekiem – nawet w wieku 75 lat. Silny, sprawny fizycznie i nieustraszony – opisał go Aleksander Kochanowski.
Oddział Talasza prowadził działania rozpoznawcze, rozpowszechniał literaturę podziemną. Wasilij Isaakowicz dobrze znał lewy brzeg Prypeci, pomagał żołnierzom Armii Czerwonej w orientacji w terenie. Istnieją informacje, że Talasz kilkakrotnie trafiał do niewoli, ale udawało mu się uciec.
- Trzeba oddać sprawiedliwość: ruch partyzancki na Białorusi w okresie wojny polsko-sowieckiej był dość rozwinięty. Nie da się zmusić ludzi, żeby po prostu wstąpili do oddziału partyzanckiego. Ani hasła, ani partie polityczne nie są w stanie tego zrobić, jeśli ludzie nie są gotowi bronić swoich interesów. Oznacza to, że nasi chłopi dostrzegli, że jest to im potrzebne, i wystąpili przeciwko władzom okupacyjnym. Czasami mówi się: „No cóż, jaka tam była polska okupacja?”. Niemniej jednak świadectwem tego jest stosunek ludzi, sposób, w jaki postrzegali polskie władze okupacyjne – jako rodzime czy obce. Dziadek Talasz jest dowodem na to, że jednak jako obcą. Po wojnie polsko-sowieckiej Talasz powrócił do swojej rodzinnej wsi.
Przygotowano na podstawie wideo BELTA. Zrzuty ekranu z wideo
